I ddarganfod beth i'w wneud os credwch fod gennych symptomau, ewch i wiriwr symptomau Coronafeirws. Neu ymwelwch â’n tudalen gwyddoniadur, sydd â gwybodaeth cyffredinol a fideo BSL.

SYLWCH: Ar gyfer gwybodaeth ddiweddar am Coronafeirws (COVID-19) ymwelwch ag Adran Iechyd a Gofal Cymdeithasol y DU.

Cyflwyniad

Gum disease
Gum disease

Cyflwr cyffredin iawn yw clefyd y deintgig sy'n achosi i'r deintgig ymchwyddo, mynd yn ddolurus neu'n heintiedig.

Amcangyfrifir ei fod yn effeithio ar fwy na hanner yr holl oedolion yng Nghymru i ryw raddau a bydd y rhan fwyaf o bobl yn ei gael o leiaf unwaith. Mae'n llawer llai cyffredin mewn plant.

Os bydd clefyd y deintgig arnoch chi, fe allai eich deintgig waedu wrth i chi frwsio eich dannedd ac efallai y bydd eich anadl yn arogli'n ddrwg. Caiff y cyfnod cynnar hwn yng nghlefyd y deintgig ei alw'n llid y goruchafant neu gingivitis.

Os na chaiff llid y goruchafant ei drin, gall cyflwr o'r enw periodontitis ddatblygu. Bydd hyn yn effeithio ar y meinweoedd sy'n cynnal y dannedd a'u dal yn eu lle.

Os na chaiff periodontitis ei drin, gall yr asgwrn yn eich gên ddirywio a gall bylchau bach agor rhwng y deintgig a'r dannedd. Gall eich dannedd fynd yn rhydd, ac efallai y byddant yn cwympo allan yn y pen draw.

Darllenwch ragor am symptomau clefyd y deintgig.

Beth sy'n achosi clefyd y deintgig?

Caiff clefyd y deintgig ei achosi wrth i blac gronni ar y dannedd. Sylwedd gludiog sy'n cynnwys bacteria yw plac.

Mae rhai bacteria mewn plac yn ddiniwed, ond mae rhai eraill yn gwneud llawer o niwed i iechyd eich deintgig. Os nad ydych chi'n cael gwared ar y plac o'ch dannedd trwy eu brwsio, bydd yn cronni yno gan lidio'ch deintgig. Gall hyn arwain at gochni, chwyddo a dolur.

Darllenwch ragor am achosion clefyd y deintgig

Mynd i weld eich deintydd

Fe ddylech chi drefnu apwyntiad i weld eich deintydd os bydd eich deintgig yn boenus, wedi chwyddo, neu os bydd yn gwaedu wrth i chi frwsio'ch dannedd. Chwiliwch am ddeintydd yn eich ardal.

Gall eich deintydd gynnal archwiliad deintyddol trylwyr i edrych ar iechyd eich deintgig, a allai gynnwys gosod ffon fetel denau gyda phlygiant yn un pen (chwiliedydd periodontol) wrth eich dannedd.

Mewn rhai achosion, bydd angen tynnu sawl llun pelydr-X i ddeall beth yw cyflwr eich dannedd ac asgwrn eich gên.

Atal a thrin clefyd y deintgig

Fel arfer, gall achosion ysgafn o glefyd y deintgig gael eu trin trwy gadw at safonau hylendid geneuol da. Mae hyn yn cynnwys brwsio'ch dannedd o leiaf ddwywaith y dydd a fflosio yn rheolaidd. Dylech chi hefyd sicrhau eich bod yn mynd i gael archwiliadau deintyddol yn rheolaidd.

Yn y rhan fwyaf o achosion, bydd eich deintydd neu'ch hylenydd deintyddol yn gallu glanhau'ch dannedd yn drylwyr gan gael gwared ar unrhyw blac caled (cen). Yn ogystal â hyn, bydd yn gallu dangos i chi sut mae glanhau'ch dannedd yn effeithiol er mwyn atal y plac rhag cronni yn y dyfodol.

Os bydd achos difrifol o glefyd y deintgig gennych chi, bydd angen triniaeth feddygol a deintyddol bellach arnoch chi gan amlaf, ac mewn ambell achos, efallai y bydd angen llawdriniaeth. Caiff hyn ei gwneud gan arbenigwr mewn problemau â'r deintgig (periodonteg) fel rheol.

Darllenwch fwy ynghylch trin clefyd y deintgig a chadw'ch dannedd yn lân.

Archwiliadau deintyddol

Mae hi'n bwysig eich bod yn cael archwiliadau deintyddol yn rheolaidd i sicrhau bod unrhyw broblemau â'ch dannedd a'ch deintgig yn cael eu darganfod a'u trin cyn gynted ag y bo modd.

Os nad ydych erioed wedi cael clefyd y deintgig a bod gennych iechyd geneuol da, efallai y bydd ond angen i chi fynd i weld eich deintydd bob blwyddyn i ddwy flynedd i gael archwiliad.

Efallai y bydd angen i chi fynd i weld eich deintydd yn amlach os ydych chi wedi cael problemau â chlefyd y deintgig yn y gorffennol. Ym mhob apwyntiad, bydd eich deintydd yn rhoi cyngor i chi ynghylch pryd i drefnu'ch apwyntiad nesaf.

Os oes gennych chi risg gynyddol o ddatblygu problemau â'r deintgig - er enghraifft, os byddwch yn ysmygu neu fod diabetes arnoch chi - mae'n bosibl y cewch chi eich cynghori i fynd i weld eich deintydd yn amlach er mwyn gallu monitro cyflwr eich dannedd yn fanwl.

Cymhlethdodau clefyd y deintgig

Os bydd gennych glefyd y deintgig nad yw wedi cael ei drin, sy'n datblygu i fod yn beriodontitis, gall arwain at gymhlethdodau pellach, megis:

Darllenwch ragor ynghylch cymhlethdodau clefyd y deintgig.

^^ Yn ôl i’r brig


Mae'r wybodaeth ar y dudalen hon wedi'i haddasu gan GIG Cymru o gynnwys gwreiddiol a ddarparwyd gan NHS UK wefan y GIG nhs.uk
Dyddiad diweddaru diwethaf: 06/05/2020 12:16:21