Cwesitynau cyffredin am ddeintyddion

Sut gallaf ddod o hyd i ddeintydd?
Gallwch ddefnyddio ein chwiliad deintydd i chwilio am ddeintydd yn eich ardal. Yna gallwch gysylltu â'r practis i weld a allant eich cynnwys ar eu rhestr cleifion. 

Os ydych eisoes yn glaf mewn practis deintyddol, dylech geisio mynd am archwiliadau rheolaidd fel eich bod yn cynnal iechyd y geg da.

Beth sydd gennyf hawl i'w gael pan gaf driniaeth gan ddeintydd y GIG?
Pan gewch driniaeth gan ddeintydd y GIG mae gennych hawl i gael:

  • Amcangyfrif ysgrifenedig a chynllun triniaeth sy’n rhoi manylion unrhyw driniaeth GIG/preifat rydych wedi cytuno i'w chael
  • Taflen yn rhoi gwybodaeth am y practis
  • Yr holl driniaeth sydd ei hangen er mwyn sicrhau a chynnal iechyd geneuol
  • Cyngor a, ble y bo'n briodol, triniaeth mewn argyfwng
  • Set o daliadau cenedlaethol
  • Uchafswm cost am bob cwrs o driniaeth
  • Triniaeth am ddim neu am bris gostyngol i rai grwpiau o gleifion
  • I rai cleifion mae’n bosibl cael archwiliad a gofal yn y cartref
  • Mynediad i broses gwyno ffurfiol
  • Triniaeth breifat yn lle triniaeth y GIG neu'n ogystal â hynny.

Pa mor aml y dylwn i gael archwiliad rheolaidd gyda deintydd?

Mae'r Sefydliad Cenedlaethol dros Ragoriaeth Glinigol (NICE) wedi cyhoeddi canllawiau i helpu deintyddion i benderfynu pa mor aml y mae angen archwiliad rheolaidd ar bob claf. Os ydych fel arfer wedi cael eich gweld yn rheolaidd bob 6 mis, nid yw hyn bob amser yn wir. Gall yr amser rhwng archwiliadau rheolaidd fod yn hirach neu'n fyrrach yn dibynnu ar ba mor iach yw eich dannedd a'ch deintgig.  Bydd eich deintydd yn trafod hyn gyda chi ac yn penderfynu ar faint o amser sydd ei angen tan eich archwiliad nesaf.

Alla i weld deintydd am ofal GIG neu ofal preifat?

Ar y dechrau byddwch chi a'ch deintydd yn cytuno a fyddwch yn cael triniaeth o dan y GIG neu’n breifat neu gymysgedd o'r ddau.  Os nad ydych yn sicr ar unrhyw adeg, gofynnwch i’ch deintydd.

Fydd angen i mi dalu am driniaeth?

Cewch driniaeth ddeintyddol y GIG yn rhad ac am ddim os ydych, pan fydd y driniaeth yn dechrau:
  • O dan 18 oed;
  • Yn 18 oed ac mewn addysg amser llawn;
  • Yn feichiog neu wedi cael babi o fewn 12 mis cyn i’r driniaeth ddechrau.
  • Yn glaf mewnol i'r GIG a’r driniaeth yn cael ei rhoi gan un o ddeintyddion yr ysbyty;
  • Yn glaf allanol i Wasanaeth Deintyddol Ysbytai’r GIG;*
* Efallai y bydd yn rhaid i chi dalu rhywfaint am ddannedd gosod a phontydd.
 
Neu, adeg dechrau'r driniaeth neu pan godir tâl arnoch:
  • Rydych yn derbyn neu'n cael eich cynnwys mewn dyfarniad gan rywun sy'n derbyn Credyd Cyffredinol a bodloni'r meini prawf.
  • Rydych yn cael, neu wedi'ch cynnwys yn nyfarniad rhywun sy'n cael: Cymhorthdal Incwm, neu Lwfans Ceisio Gwaith yn Seiliedig ar Incwm, Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn Seiliedig ar Incwm neu Gredyd Gwarant Credyd Pensiwn.
  • Os oes gennych hawl i Dystysgrif Eithrio Credyd Treth ddilys y GIG neu fod eich enw ar dystysgrif o’r fath;
  • Os yw’ch enw ar dystysgrif HC2W ddilys.
Cymorth rhannol: os yw'ch enw ar dystysgrif HC3W, efallai y cewch rywfaint o help gyda chost triniaeth ddeintyddol y GIG.  Darllenwch Help gyda costau iechyd.

Pensiynwyr rhyfel - darllenwch y dudalen hon
 

Archwiliad Deintyddol Y GIG Yn Rhad Ac Am Ddim

Cewch archwiliadau deintyddol yn rhad ac am ddim os ydych:

  • O dan 25 oed ar ddiwrnod eich archwiliad yng Nghymru; neu
  • Yn 60 oed neu drosodd ar ddiwrnod eich archwiliad yng Nghymru.
Bydd angen talu am unrhyw driniaeth sydd ei hangen arnoch ar ôl yr archwiliad.
 
Darllenwch Help gyda costau iechyd.

Beth os nad oes hawl gennyf i gael triniaeth am ddim?

Cyn i driniaeth ddechrau, bydd eich deintydd yn trafod y driniaeth sydd ei hangen a’r gost debygol, yn seiliedig ar y system codi tâl deintyddol bresennol.  Mae’n rhaid i’ch deintydd roi cynllun triniaeth ysgrifenedig i chi a chadarnhad o gost y driniaeth:

  • Os ydych yn gofyn am hyn ar unrhyw adeg
  • Os ydych yn gweld y deintydd am y tro cyntaf
  • Os ydych yn ystyried cael y driniaeth i gyd neu ran ohoni yn breifat
  • Os ydych yn cael triniaeth hir neu gymhleth

Pan fyddwch yn talu cewch dderbynneb. Bydd eich deintydd yn trafod ffyrdd o dalu gyda chi.  Mae gan y deintydd hawl i ofyn am y taliad cyn i chi dderbyn eich triniaeth.

Ni chodir tâl arnoch am fethu apwyntiadau – ond os byddwch yn parhau i golli apwyntiadau efallai y byddant yn penderfynu peidio â chynnig triniaeth i chi yn y dyfodol. Gall deintydd hefyd derfynu cwrs o driniaeth os yw'r claf yn dreisgar neu'n gwrthod talu unrhyw dâl sy'n ddyledus. Os byddwch yn canslo apwyntiadau ‘munud olaf’ neu’n parhau i fethu apwyntiadau efallai y byddant yn penderfynu peidio â chynnig triniaeth i chi yn y dyfodol. Gall deintydd hefyd derfynu cwrs o driniaeth os yw'r claf yn dreisgar neu'n ailddefnyddio i dalu unrhyw dâl sy'n ddyledus. Bydd gan y practis gopi o'u polisi presenoldeb cleifion ar gais.

Faint yw cost triniaeth ddeintyddol ar y GIG?

Taliadau ar gyfer Deintyddiaeth GIG

  •   Os ydych wedi'ch eithrio rhag taliadau deintyddol y GIG, byddwch yn cael triniaeth a gofal am ddim.
  •   Os ydych yn talu am driniaeth ddeintyddol y GIG, mae yna dri thâl safonol.
  •   Byddwch yn talu un tâl hyd yn oed os byddwch yn ymweld fwy nag unwaith i gwblhau cwrs o driniaeth.
  •   Bydd y swm y byddwch yn ei dalu yn dibynnu ar y driniaeth sydd ei hangen arnoch.

Byddwch yn talu un o'r taliadau isod:

£14.70
Mae hwn yn cynnwys archwiliad, diagnosis a gofal ataliol. Os oes angen, fe fydd yn cynnwys Pelydrau-x, tynnu cen a sgleinio a chynllunio ar gyfer rhagor o driniaeth. Mae gofal brys a thu allan i oriau hefyd yn costio £14.70.

£47.00
Mae hwn yn cynnwys yr holl driniaeth angenrheidiol sydd yn dod o dan y taliad £14.70 YNGHYD Â thriniaeth ychwanegol fel llenwadau, triniaeth sianel y gwreiddyn neu dynnu dannedd.

£203.00
Mae’r taliad hwn yn cynnwys yr holl driniaeth angenrheidiol sydd yn dod o dan y taliadau £14.70 a £47.00 YNGHYD Â dannedd dodi, dannedd gosod a phontydd.

Ni chodir tâl am bresgripsiwn y GIG.

Dannedd gosod

Erys atgyweiriadau i ddannedd gosod yn rhad ac am ddim. Os byddwch yn colli neu'n difrodi eich dannedd gosod y tu hwnt i'w hatgyweirio, bydd yn costio £58.50 i'w hadnewyddu.

Beth gallaf ei wneud os oes angen triniaeth arnaf mewn argyfwng?
Dylech geisio drefnu apwyntiad gyda deintydd.  I ddod o hyd i ddeintydd yn eich ardal, defnyddiwch ein Chwiliad am Deintydd.

Beth gallaf ei wneud os oes angen triniaeth arnaf mewn argyfwng ar ôl i’r practis deintyddol gau?
Os oes gennych chi argyfwng deintyddol pan fydd y deintydd rydych chi'n ei weld fel arfer ar gau, ewch i'n tudalen Gwasanaethau Deintyddol i gael rhagor o wybodaeth. Byddwch yn gallu cael cyngor clinigol (a thriniaeth os oes angen) drwy ffonio rhif lleol.  Bydd y rhif hwn hefyd yn cael ei roi gan eich deintydd ar ei beiriant ateb.

Beth yw argyfwng deintyddol?

Mae’r canlynol yn cael eu dosbarthu fel achosion brys, ac fe’ch cynghorir i weld eich deintydd arferol neu gysylltu â GIG Cymru 111:

  • Mae chwyddo'r gwefusau, y tafod, neu'r bochau yn achosi anhawster anadlu. Mae hyn fel arfer yn gofyn am atgyfeiriad brys i adran damweiniau ac achosion brys
  • Poen deintyddol nad yw'n cael ei leddfu gan boenladdwyr syml
  • Dannedd sydd wedi'u bwrw allan neu eu torri'n ddifrifol
  • Toriadau difrifol i'r gwefusau neu'r deintgig
  • Gwaedu o socedi dannedd ar ôl echdyniad na ellir ei atal

Nid yw'r ddannodd, waeth pa mor ddifrifol, yn cael ei ystyried yn argyfwng deintyddolGellir derbyn triniaeth ar gyfer problemau deintyddol brys nad ydynt yn dod o dan y categori hwn, ond sydd angen sylw prydlon o hyd, trwy gysylltu â’r practis deintyddol/111 a bydd yn cael ei brysbennu yn unol â hynny. Os hoffech gyngor am leddfu poen cysylltwch â'ch deintydd. Gallwch hefyd cael gwybod pwy i gysylltu am wybodaeth trwy'r adran ar rifau defnyddiol a chysylltiadau ar dudalen Deintyddion - gwybodaeth a chysylltau.

Beth fydd yn digwydd os aiff fy nhriniaeth ddeintyddol GIG o'i le?

Os cawsoch lenwad, llenwad gwraidd, mewnosodiad, argaen porslen neu goron fel rhan o'ch cwrs triniaeth, a'i fod yn methu o fewn 12 mis, dylai eich deintydd wneud unrhyw waith sydd ei angen i'w atgyweirio neu ei ailosod yn rhad ac am ddim. Er enghraifft, os oes gennych lenwad sy'n cwympo allan ar ôl chwe mis, dylai eich deintydd gael un arall yn ei le am ddim. Mae hyn hefyd yn berthnasol i offer deintyddol, fel dannedd gosod, pontydd a braces. Fodd bynnag, os byddwch yn colli neu'n difrodi teclyn (dannedd gosod, pontydd a bresys), neu os oes angen ei newid oherwydd traul, bydd yn rhaid i chi dalu ffi ddeintyddol lawn y GIG am gael un newydd.

Os bydd angen gwaith atgyweirio neu goron newydd ar eich llenwad neu goron, er enghraifft, o fewn 12 mis, dylech ddychwelyd at yr un deintydd GIG a wnaeth y gwaith gwreiddiol.

Sut gallaf wneud cwyn am fy neintydd?

Mae GIG Cymru yn gweithredu proses annibynnol ar gyfer codi pryderon a chwynion o’r enw ‘Gweithio i Wella', gellir dod o hyd i ragor o wybodaeth am y broses ‘Gweithio i Wella’ yma.

O dan Gweithio i Wella, os ydych chi'n dymuno cwyno am unrhyw agwedd o'r gwasanaethau a ddarperir gan eich practis deintydd, dylech godi'r pryderon hyn yn uniongyrchol gyda'ch practis, neu drwy reolwr y practis, cyn pen 12 mis ar ôl i'r digwyddiad neu'r broblem ddigwydd. Os nad ydych am ddelio â'r practis yn uniongyrchol, gallwch gysylltu â'r tîm pryderon yn eich Bwrdd Iechyd Lleol yn lle. Gall eich Cyngor Iechyd Cymunedol (CIC) lleol hefyd ddarparu cyngor a chefnogaeth gyfrinachol am ddim i gleifion sydd â chwyn am wasanaethau'r GIG.

Os nad ydych yn hapus â'r ymateb terfynol i'ch cwyn, gallwch gyfeirio'ch cwyn yn uniongyrchol at Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru. Mae'r Ombwdsmon yn annibynnol ar holl gyrff y llywodraeth ac mae'r gwasanaeth a ddarperir yn ddiduedd ac yn rhad ac am ddim. Gallwch ddarganfod mwy am Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru trwy edrych ar wefan Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru.

Sut gallaf gwyno am ddeintydd preifat?
Crewyd y Gwasanaeth Cwynion Deintyddol er mwyn helpu cleifion preifat a deintyddion proffesiynol i ddatrys cwynion am wasanaethau deintyddol lleol.  I gael cymorth gyda chwynion deintyddol, ffoniwch 020 8253 0800 yn ystod oriau gwaith (Llun-Gwener 9 y bore i 5 y prynhawn) neu llenwch ffurflen ar eu gwefan sef www.dentalcomplaints.org.uk

Ydy deintydd yn gallu newid o fod yn ddeintydd y GIG i fod yn ddeintydd preifat?
Mae deintyddion yn ymarferwyr annibynol felly mae modd iddynt newid o fod yn ddeintydd GIG i fod yn ddeintyddion preifat.  Fel claf GIG, mae gennych hawl i dri mis o rybudd cyn y newid.  Eich penderfyniad chi yw aros gyda'ch deintydd a thalu'n breifat neu edrych am ddeintydd GIG arall.

Oes hawl gen i i weld fy nghofnodion deintyddol?
Mae hawl gan gleifion y GIG a chleifion preifat i weld eu cofnodion iechyd.  I gael copiau bydd angen i chi wneud cais yn ysgrifenedig, ac mewn rhai achosion dangos prawf adnabod.  Efallai y bydd angen i chi dalu i gael eich cofnodion (hyd at £50 am gofnodion a wnaed â llaw neu £10 am gofnodion cyfrifiadurol) oherwydd costau gweinyddiaeth.  Gan amlaf mae’n rhaid i’r deintydd ddarparu’r confnodion o fewn 40 diwrnod.

Beth yw’r Gwasanaeth Deintyddol Cymunedol?
Mae Gwasanaethau Deintyddol Cymunedol yn darparu triniaeth i bobl na fyddent fel arfer yn mynd at y deintydd nac yn derbyn gofal deintyddol, fel pobl gydag anableddau dysgu, yr henoed sy’n gaeth yw cartref, pobl gyda phroblemau iechyd meddwl neu gorfforol neu gyflwr arall sy’n eu rhwystro rhag ymweld â deintydd.

Beth ddylwn i ei wneud os wyf yn eu gwyliau yng Nghymru ac angen mynediad at ddeintydd/orthondontist?
Os oes angen gweld deintydd neu orthodeintydd (ar gyfer bresys a ddifrodwyd sy'n achosi poen/anghysur ac ni ellir ei adael hyd nes y byddwch yn dychwelyd adref), ac y mae yn ystod oriau gwaith practis deintyddol arferol, mae'n ddoeth i gysylltu â practis deintyddol neu orthondontist sy'n yn agos at ble rydych yn aros i weld a allant eich gweld fel claf mewn argyfwng.

Fel y byddwch yn cael eich gweld fel claf preifat, bydd ffioedd preifat. Bydd cyfanswm y gost yn dibynnu ar yr hyn y darperir triniaeth. Mae'n ddoeth i drafod costau gyda'r practis cyn cael y driniaeth.