Cyflwyniad
Teimlad o anesmwythder yw gorbryder, fel pryder neu ofn, a all fod yn ysgafn neu'n ddifrifol.
Mae pawb yn cael teimladau o orbryder o bryd i'w gilydd yn ystod eu bywydau. Er enghraifft, efallai y byddwch yn
poeni ac yn teimlo'n bryderus ynghylch sefyll arholiad, neu gael prawf meddygol neu gyfweliad ar gyfer
swydd.
Ar adegau fel hyn, mae teimlo'n bryderus yn berffaith normal.
Ond mae rhai pobl yn ei chael hi'n anodd rheoli eu pryderon. Bydd eu teimladau o
orbryder yn fwy cyson ac, yn aml, gallant effeithio ar eu bywyd pob dydd.
Gorbryder yw prif symptom sawl cyflwr, gan gynnwys:
Mae'r wybodaeth yn yr adran hon yn ymwneud â chyflwr penodol o'r enw anhwylder gorbryder cyffredinol
(GAD).
Cyflwr hirdymor yw GAD sy'n gwneud i chi deimlo'n orbryderus am ystod eang o sefyllfaoedd a materion, yn
hytrach nag am un digwyddiad penodol.
Bydd pobl sy'n dioddef GAD yn teimlo'n orbryderus bron bob dydd ac, yn aml, byddant yn cael trafferth
cofio'r tro diwethaf yr oeddent yn teimlo'u bod wedi ymlacio.
Cyn gynted ag y bydd un meddwl pryderus yn cael ei ddatrys, gallai un arall ymddangos am fater gwahanol.
Symptomau anhwylder gorbryder cyffredinol (GAD)
Gall GAD achosi symptomau seicolegol (meddyliol) a chorfforol.
Mae'r rhain yn amrywio o un unigolyn i'r llall, ond gallant gynnwys:
- teimlo'n anesmwyth neu'n bryderus
- cael trafferth canolbwyntio neu gysgu
- pendro neu grychguriadau'r galon
Pryd i gael cymorth i ymdopi â gorbryder
Er bod teimladau o orbryder yn hollol normal o bryd i'w gilydd, dylech fynd i weld eich meddyg teulu os bydd
gorbryder yn effeithio ar eich bywyd pob dydd neu'n achosi gofid i chi.
Bydd eich meddyg teulu yn holi am eich symptomau a'ch pryderon, eich ofnau a'ch emosiynau er mwyn ceisio
darganfod a allech fod yn dioddef GAD.
Darllenwch fwy ynghylch cael
diagnosis o GAD.
Beth sy'n achosi GAD?
Nid yw union achos GAD yn cael ei ddeall yn llawn, er ei bod yn debygol bod cyfuniad o ffactorau'n cyfrannu ato.
Mae ymchwil wedi awgrymu y gallai'r rhain gynnwys:
- gorfywiogrwydd mewn rhannau o'r ymennydd sy'n ymwneud ag emosiynau ac ymddygiad
- anghydbwysedd rhwng y cemegau serotonin a noradrenalin yn yr ymennydd, sy'n ymwneud â rheoli a
rheoleiddio hwyliau
- y genynnau rydych yn eu hetifeddu gan eich rhieni – amcangyfrifir eich bod bum gwaith yn fwy tebygol o
ddatblygu GAD os oes gennych berthynas agos sydd â'r cyflwr hwnnw
- hanes o brofiadau trawmatig neu sydd wedi achosi straen, fel trais domestig, cam-drin plant neu fwlio
- cyflwr iechyd hirdymor poenus, fel arthritis
- hanes o gamddefnyddio cyffuriau neu camddefnyddio alcohol
Fodd bynnag, mae llawer o bobl yn datblygu GAD heb unrhyw reswm amlwg.
Ar bwy mae'n effeithio?
Mae GAD yn gyflwr cyffredin, ac amcangyfrifir ei fod yn effeithio ar hyd at 5% o boblogaeth y Deyrnas Unedig.
Mae'n effeithio ar ychydig mwy o fenywod na dynion, ac mae'r cyflwr yn fwy cyffredin ymhlith pobl rhwng 35 a
59 oed.
Sut mae anhwylder gorbryder cyffredinol (GAD) yn cael ei drin
Gall GAD gael effaith sylweddol ar eich bywyd pob dydd, ond mae sawl triniaeth wahanol ar gael a all helpu i leddfu
eich symptomau.
Mae'r rhain yn cynnwys:
Gall llawer o bobl reoli eu lefelau gorbryder heb driniaeth. Fodd bynnag, gall fod angen parhau â rhai mathau o
driniaeth am gyfnod hir, ac efallai y bydd cyfnodau pan fydd eich symptomau'n gwaethygu.
Hunangymorth ar gyfer anhwylder gorbryder cyffredinol (GAD)
Mae llawer o bethau y gallwch chi eu gwneud eich hun i helpu i leihau eich gorbryder hefyd, fel:
- mynd ar gwrs hunangymorth
- gwneud ymarfer corff yn rheolaidd
- rhoi'r gorau i ysmygu
- lleihau faint o alcohol a chaffein rydych yn eu hyfed